river 1

Shkencëtarët analizuan të dhëna mbi plastikën nga 79 mostra përgjatë 57 lumenjve.

Rezultatet e tyre treguan se 10 lumenj derdhin pjesën më të madhe të plastikës.

Tetë prej tyre janë në Azi, përfshirë lumenjtë Yangtze dhe Indus.

Ekspertët parashikojnë se shënjestrimi i këtyre lumenjve mund të përgjysmojë sasinë e mbeturinave plastike.

Deri në 95 përqind të plastikës që ndot oqeanet e botës derdhet nga vetëm dhjetë lumenj, sipas hulumtimeve të reja.

10 lumenjtë kryesorë, tetë nga të cilët janë në Azi, derdhnin shumë plastikë për shkak të keqmenaxhimit të mbeturinave.

Rreth pesë trilionë paund pluskojnë në det dhe shënjestrimi i burimeve kryesore – si Yangtze dhe Ganges – potencialisht mund ta përgjysmojë atë, thonë shkencëtarët.

Deri në 95 për qind të plastikës që ndotin oqeanet e botës derdhen nga vetëm dhjetë lumenj, sipas hulumtimeve të reja. 10 lumenjtë kryesorë, duke përfshirë lumin Niger (foto) derdhnin shumë plastikë për shkak të keqmenaxhimit të mbeturinave.

Sasi të mëdha plastike që rrezikojnë jetën ujore, janë në oqeane dhe madje edhe në ujërat më të pacenuar.

Por nuk është kuptuar plotësisht se si plastika arrin atje nga qytetet në brendësi të shteteve.

Tani një studim tregon 10 lumenjtë kryesorë – tetë prej të cilëve janë në Azi – derdhin 88 deri 95 përqind të ngarkesës globale për shkak të keqmenaxhimit të mbeturinave.

Skuadra llogariti përgjysmimin e ndotjes plastike në këto lumenj mund të pakësojë potencialisht kontributin e përgjithshëm të të gjithë lumenjve me 45%.

Doktor Christian Schmidt, një hidrogjeolog në Helmholtz-Qendra për Hulumtime Mjedisore (UFZ) në Leipzig, Gjermani, tha: “Një pjesë e konsiderueshme e mbeturinave plastike detare vjen nga burimet tokësore dhe lumenjtë potencialisht mund të shërbejnë si rrugë kryesore e transportit për mbeturinat plastike të të gjitha përmasave“.

river 210 lumenjtë kryesorë – tetë prej të cilëve janë në Azi – derdhin 88 deri 95 përqind të ngarkesës globale për shkak të keqmenaxhimit të mbeturinave.

Ekipi i tij analizoi të dhënat mbi mbeturinat nga 79 mostra përgjatë 57 lumenjve – të dy grimcat mikroplastike më pak se 5 mm dhe makroplastike më të mëdha se 5 mm.

Ata thanë se mikroplastika, në veçanti mund të dëmtojë shëndetin e jetës detare, por pastrimi i saj do të ishte i pamundur. Megjithatë, rrjedhja e valës mund të ndihmojë në zvogëlimin e dëmit potencial.

Doktor Schmidt tha se për ta bërë këtë, në fillim studiuesit kanë nevojë të kuptojnë më mirë rrugëtimin e plastikës për në oqean.

river 3Lumenjtë që rrjedhin nga zonat e brendshme në det janë transportues të mëdhenj të mbeturinave plastike, por modelet e përqendrimit nuk njihen mirë.

Zbulimet mund të ndihmojnë në plotësimin e këtij hendeku të njohurive.

Dr Schmidt grumbulloi të dhëna nga dhjetëra artikuj kërkimi dhe llogariti se sasia e mbeturinave në lumenj ishte e lidhur me “keqmenaxhimin e mbeturinave plastike në pellgjet e tyre”.

Ai tha: “10 lumenjtë kryesorë transportojnë 88-95% të ngarkesës globale në det”.

Studimi pason një raport të kohëve të fundit që i drejtoi gishtin Kinës, Indonezisë, Filipineve, Tajlandës dhe Vietnamit për prodhimin e shumicës së mbeturinave plastike që hyjnë në det.

Yangtze, në hulumtimet e mëparshme është vlerësuar se derdh rreth 727 milionë paund plastikë në det çdo vit. Lumi Ganges në Indi është përgjegjës edhe për më shumë – rreth 1.2 miliardë paund.

Një kombinim i lumenjve Xi, Dong dhe Zhujiang (233 milion lbs në vit) në Kinë, si dhe katër lumenj indonezianë: Brantas (85 milion lbs në vit), Solo (71 milion paund në vit), Serayu (37 milion lbs per vit) dhe Progo (28 milion lbs në vit), janë të gjithë kontribues të mëdhenj.

Hulumtimet e mëparshme kanë sugjeruar gjithashtu se dy të tretat e plastikës vijnë nga 20 lumenjtë më të ndotur. Por Dr Schmidt mendon se kjo mund të shkojë edhe më tej.

Ai tha: “Lumenjtë me ngarkesat më të larta plastike karakterizohen nga popullata e madhe – për shembull Yangtze me mbi gjysmë miliardë njerëz.

“Këto lumenj janë gjithashtu në vendet me një shkallë të lartë të prodhimit të mbeturinave plastike të keqmenaxhuara (MMPW) për frymë, si rezultat i moszbatimit të menaxhimit të mbeturinave komunale duke përfshirë grumbullimin, hedhjen dhe riciklimin e mbeturinave.river 4

Do të ketë më shumë plastikë se peshk në det në vitin 2050

Sasia e mbeturinave plastike në oqeanet e botës do të jetë më shumë sesa peshq në vitin 2050, nëse bota nuk merr masa drastike për të ricikluar, njoftoi një raport i publikuar në 2016.

Hulumtuesit paralajmërojnë se tetë milion ton plastikë aktualisht mbërrijnë në oqean çdo vit – ekuivalenti i një ngarkese kamioni çdo minutë.

Me ritme aktuale, kjo do të përkeqësohet deri në katër kamionë për minutë në vitin 2050 dhe do të tejkalojë “banorët e habitatit” për t’u bërë masa më e madhe që banon në oqeane.

95 për qind e paketimit plastike, ekonomia humbet një vlerë prej £ 65 – £ 92billion pas një përdorimi të vetëm, thuhet në raportin e Fondacionit Ellen MacArthur.

Dhe hulumtimet në dispozicion vlerësojnë se sot në oqean ka më shumë se 150 milion ton plastikë.

‘These three factors lead to the estimated concentration of most of the plastic load to large rivers with a large population living in their catchment.

Të dhënat tregojnë se lumenjtë e mëdhenj janë të efektshëm në transportimin e mbeturinave plastike. Lumenjtë e mëdhenj si Yangtze kanë një pjesë më të madhe të MMPW që gjenerohen në pellgjet e tyre se lumenjtë e vegjël.

“Këto tre faktorë çojnë në përqendrimin e vlerësuar të ngarkesës plastike në lumenj të mëdhenj me një popullsi të madhe që jeton në pellgun e tyre.

“Vendet me gjenerim të lartë MMPW si Kina apo India mund të reduktojnë ndjeshëm ndotjen plastike të lumenjve duke zbatuar menaxhimin e duhur të mbeturinave.

“Në vendet industriale, megjithëse kanë një infrastrukturë të mirë të menaxhimit të mbeturinave, një rrugë për mbetjet plastike që hyjnë në mjedis është e ndotja”.river 5

Varësia shokuese ndaj plastikës:

Çdo minutë shiten 1 milion shishe plastike.

Në vitin 2016 u shitën 480 miliardë shishe plastike.

Deri në vitin 2021 do të hidhen 538 miliardë shishe plastike çdo vit.

Më pak se gjysma e shisheve plastike janë ricikluar.

Deri në 13 milionë tonë plastike shkarkohen në det çdo vit.

Ndotja kushton më shumë se 6 miliardë dollarë (7.9 miliardë dollarë) sa i përket dëmtimit të ekosistemeve detare dhe vrasjes së rreth një milion zogjve detarë, 100.000 gjitarëve detarë dhe një numër të panumërt peshqish.

Dr Schmidt tha: “Ndotja e mjedisit detar me mbeturinat plastike është e njohur gjerësisht dhe është në rritje të shqetësimit ekologjik për shkak të këmbënguljes kimike të plastikës dhe fragmentimit të tyre mekanik në të ashtuquajturat mikroplastikë, të cilat mund të gëlltiten nga organizma të vegjël si zooplanktoni.

“Përtej dukurisë së gjatë të njohur të mbeturinave plastike në mjedisin detar, mbeturinat plastike janë zbuluar së fundi në mjediset e ujërave të ëmbla dhe mund të gjenden edhe në vende të pacenuara dhe të largëta”.

KUSH HEDH MË SHUMË PLASTIKË?

Aq shumë plastikë po derdhet çdo vit në det sa mbushen pesë çanta për çdo këmbë të vijës bregdetare në planet, kanë paralajmëruar shkencëtarët.

Më shumë se gjysma e mbeturinave plastike që pluskon në oqeane vjen nga vetëm pesë vende: Kina, Indonezia, Filipinet, Vietnami dhe Sri Lanka.

I vetmi vend perëndimor i industrializuar në listën e 20 ndotësve më të mëdhenj plastikë është Shtetet e Bashkuara në vendin e 20-të.

Shtetet e Bashkuara dhe Evropa nuk po i keqpërdorin mbeturinat e grumbulluara, kështu që plehrat plastike që vijnë nga ato vende janë për shkak të plehrave, thanë hulumtuesit.

Ndërkohë që Kina është përgjegjëse për 2.4 milion ton plastikë që derdhet në oqean, rreth 28 për qind e totalit në botë, Shtetet e Bashkuara kontribuojnë me vetëm 77.000 ton, që është më pak se 1%, sipas studimit të botuar në revistën Science .

Ai shtoi: “Pjesa e lartë e disa ujëmbledhësve të lumenjve që kontribuojnë në pjesën më të madhe të ngarkesës totale nënkupton që masat e mundshme zbutëse do të ishin shumë efikase kur të aplikoheshin në lumenjtë me ngarkesë të lartë.

“Zvogëlimi i ngarkesave plastike prej 50 për qind në 10 lumenjtë kryesorë do të reduktonte ngarkesën totale nga lumë në det me 45%.

“Analiza jonë tregon se ngarkesat plastike të lumenjve të mëdhenj rriten në mënyrë joproporcionale në raport me rritjen e mbeturinave plastike të disponueshme për transport”.

Përktheu dhe Përshtati: Green Line Albania

Burimi: DailyMail